Leworęczność a nauka szkolna

Zbliżający się nieubłaganie koniec wakacji oraz obchodzony w dniu dzisiejszym Międzynarodowy Dzień Osób Leworęcznych, to dwa wystarczające powody, aby napisać parę ciekawych i przydatnych informacji.

Sławni leworęczni to m.in. Leonardo da Vinci, Pablo Picasso, Michał Anioł, Albert Einstein, Napoleon Bonaparte, Ronald Reagan, George Bush, Barack Obama, Jimi Hendrix, Paul McCartney, a także Andrzej Wajda i Krzysztof Penderecki. 

Na szczęście czasy, kiedy na siłę „przestawiano” na rękę prawą dawno minęły, ale… Wymieniam więc nazwiska tych wielkich ludzi, żeby od razu uspokoić rodziców dzieci leworęcznych. Mam na myśli szczególnie tych rodziców, których dzieci stoją u progu rozpoczęcia nauki szkolnej, a więc przed niewiadomą. Czy moje dziecko poradzi sobie? Czy nauka czytania i pisania przyjdzie mu łatwo, czy też będzie zaliczać się do tych, których trzeba będzie wspierać? Leworęczni stanowią około 10 procent całej populacji na Ziemi. Tendencja do leworęczności pojawia się już w niemowlęctwie i utrwala do około 2 roku życia częściej u chłopców niż u dziewczynek. Obszary mowy w mózgu u praworęcznych znajdują się w lewej półkuli. Obiegowe prawdy głosiły niegdyś, że leworęczni owe obszary mowy mają zatem po przeciwnej stronie, czyli w prawej półkuli, co nie jest prawdą. Wśród leworęcznych obszary mowy również występują w lewej półkuli mózgu - u około 60 proc. U 30 proc. z nich znajdują się one w obydwu półkulach, a tylko u 10 proc. w prawej półkuli (różne opracowania podają nieco inne dane procentowe). Zazwyczaj leworęczność jest naturalnym wariantem w lateralizacji (czyli wyspecjalizowaniu półkul) mózgu. Niekiedy bywa przejawem wady genetycznej lub zaburzenia na etapie rozwoju płodowego. Zasadniczym powodem, dla którego dziecko leworęczne potrzebuje pomocy, jest jego „nietypowość”. Dominacja lewej ręki powoduje wiele trudności w życiu codziennym, także w szkole, bowiem otaczający nas świat nastawiony jest na zaspakajanie potrzeb osób praworęcznych (nożyczki, gitary, myszki do komputera, kamery itp.). Także nasze pismo- jego struktura, dynamika, dostosowane są do pisania prawą ręką. Pisząc ręką lewą dziecko zasłania sobie tekst, co powoduje, że nie kontroluje go wzrokiem, zamazuje itp. Poszukując dogodnej dla siebie pozycji podczas pisania często nabywa złych nawyków ruchowych, które prowadzą do szybkiego męczenia się ręki, ograniczenia zakresu ruchów i elastyczności w nadgarstku, a także do wad kręgosłupa. 

Jak zatem pomóc dziecku rozpoczynającemu naukę szkolną i zapobiegać ww. problemom? Przede wszystkim jak najwcześniej powinna zostać przeprowadzona diagnoza dotycząca lateralizacji, najlepiej jeszcze przed rozpoczęciem nauki szkolnej. Rodzice powinni wiedzieć jak ich dziecko jest zlateralizowane, jaka jest sprawność rąk, orientacja w przestrzeni i w schemacie własnego ciała. Należy pomóc dziecku:

• ­w utrwaleniu prawidłowego kierunku pisania (od strony lewej do prawej)
• ­w utrwaleniu prawidłowego trzymania ołówka, kredki czy długopisu
• ­w utrwaleniu prawidłowego kształtu liter pisanych
• ­w dobrym utrwaleniu liter, które myli ze sobą

Zarówno w domu jak i w szkole należy uwzględnić wolniejsze tempa pisania, nie należy dziecka popędzać. W ławce szkolnej powinno siedzieć po lewej stronie, aby kolega nie „szturchał” go w rękę podczas pisania. Należy mieć świadomość, że strona graficzna pisma może być brzydsza (nierówne, niekształtne literki, wyciągnięte poza linie w zeszycie). Należy zwracać uwagę na postawę dziecka przy pisaniu. Najlepszą pozycją do pisania lewą ręką jest trzymanie długopisu między kciukiem, palcem wskazującym i środkowym (tak samo jak u praworęcznych), a ułożenie ręki lustrzane do praworęcznych. Zapewnia to odpowiedni nacisk i kontrolę nad długopisem. Jedyną różnicą w pisaniu leworęcznych jest ułożenie kartki, która powinna być obrócona o 45 stopni w stronę zgodną z ruchem wskazówek zegara. Dzięki temu leworęczni mają lepszy wgląd w napisane wcześniej słowa. 

Na koniec dodam, że najładniej, najkształtniej piszącym uczniem w mojej ostatniej klasie był leworęczny chłopiec.

LETNI TURNUS LOGOPEDYCZNY

Zapraszam wszystkie dzieci w wieku przedszkolnym
i wczesnoszkolnym na letni turnus logopedyczny, czyli grupowe  zabawy logopedyczne organizowane w czasie wakacji. Zajęcia te mają charakter profilaktyczny, a ich głównym celem jest przeciwdziałanie i zapobieganie pogłębianiu się wad wymowy.

Celem zajęć jest:

• rozwijanie sprawności językowej i komunikacyjnej, utrwalanie poprawnej wymowy;                                                                              
• usprawnianie właściwego funkcjonowania narządów mowy;
• utrwalanie poprawnej realizacji poszczególnych głosek;
• stymulowanie słuchu fonemowego;
• wyrobienie poprawnego oddechu oraz wydłużanie fazy wydechowej;
• rozwijanie słownictwa, koordynacji wzrokowo-ruchowo-słownej, pamięci słownej i obrazkowej.  

Zajęcia prowadzone będą w formie warsztatów - od ćwiczeń oddechowych poprzez usprawnianie artykulatorów, aż do gier
i zabaw słowno - ruchowych.
Miejsce prowadzenia zajęć: gabinet logopedyczny w przychodni PULS, oś. Słoneczne 10, Ostrowiec Św.;

Koszt zajęć: 10zł/1 godz. (60 min)  Ilość osób w grupie: 5

Prowadząca: mgr Katarzyna Leszczyńska - logopeda

Zapisy oraz szczegóły pod nr tel. 662-146-763

                                                                                

                                                                            

Dzień Dziecka !

Właściwy rozwój motoryczny to podstawa do prawidłowego rozwoju językowego dziecka!






Wszystkim dzieciakom w dniu ich święta życzę tego, co najważniejsze: mądrze kochających i wspierających rodziców.

Oddychanie i inne zasady dla „pracujących” głosem

Jakiś czas temu pisałam już o oddychaniu. Wówczas ćwiczenia przeznaczone były głównie dla najmłodszych. Okazuje się jednak, że jest potrzeba przypomnienia kilku zasad dorosłym, dla których głos jest narzędziem pracy.

Zacznijmy od komunikacji. Komunikacja z użyciem języka naturalnego, czyli mowy to komunikacja werbalna. Jest to podstawowy sposób komunikacji międzyludzkiej. Komunikacji werbalnej najczęściej towarzyszy komunikacja niewerbalna. W trakcie rozmowy treściom towarzyszą gesty oraz mimika, które w przyjętym kodzie językowym w danej kulturze potwierdzają komunikaty zwerbalizowane. Jednym z elementów stylu komunikacji jest tzw. preferowana forma ekspresji, czyli: brzmienie głosu, a więc ton, wysokość, akcent, intonacja. Cechy te wzmacniają lub osłabiają procesy komunikacji. Osobom zawodowo używającym głosu, szczególnie zależy na dobrej komunikacji. Kształceniem prawidłowej umiejętności władania głosem zajmuje się emisja głosu. Nauka emisji odbywa się w oparciu o ćwiczenia oddechowe, głosowe, dykcyjne oraz rozluźniające ćwiczenia fizyczne. Ćwiczenia oddechowe zwiększają pojemność płuc, uczą ekonomicznego zużywania powietrza. Wdech powinien być głęboki, a zapas powietrza w czasie mówienia nie może być zużyty do końca. Na początek 2 ćwiczenia oddechowe:

1. Kładziemy się na plecach, rozluźniamy ciało. Jedną dłoń kładziemy pośrodku klatki piersiowej, drugą– na górnej części brzucha. Wdech - klatka piersiowa i brzuch wypychane są ku górze, dłonie kontrolują ruchy klatki piersiowej i brzucha. Wydech - brzuch zapada się, dłonie kontrolują ruchy klatki piersiowej i brzucha.
2. Stajemy przed lustrem na lekko rozstawionych nogach, obejmujemy dłońmi boki klatki piersiowej (na wysokości dolnej części żeber) tak, aby kciuki były zwrócone do tyłu, wykonaj szybki, pełny wdech ustami i nosem rozsuwając żebra w bok z równoczesnym wysunięciem powłok brzusznych do przodu, wciągnięte powietrze wydychaj wolno i równomiernie, powtórz ćwiczenie wymawiając przy wydechu wydłużoną głoskę fff...lub sss... .

A teraz kilka zasad higieny głosu nie tylko dla nauczycieli:

• Znajdź swój własny sposób odreagowania stresów. Stosuj ćwiczenia relaksacyjne.
• Używaj głosu zgodnie z nastrojem.
• Stosuj przerwy w czasie mówienia (filmy, slajdy, dyskusja uczniów, samodzielna praca uczniów itp.) i wspomagaj je gestami.
• Rozgrzej narząd głosowy (np. poprzez delikatne mruczenie, ćwiczenia narządów artykulacyjnych i łamańce językowe), rozluźnij całe ciało przed rozpoczęciem pracy.
• W miarę możliwości zadbaj o odpowiednią temperaturę i wilgotność pomieszczenia (optymalna temperatura 18-21 stopni C, wilgotność powietrza 60- 70 %).
• Nie przegrzewaj sali- wietrz ją często (krótko i intensywnie), ale nie wyziębiaj.
•  Unikaj przeciągów.
• Wypijaj w ciągu dnia minimum 1,5 l niegazowanej wody mineralnej.
• Nie odchrząkuj przed rozpoczęciem wypowiedzi, przełknij kilka razy ślinę, napij się wody.
• Staraj się nie mówić na zimnym powietrzu, zwłaszcza „pod wiatr”. Na zewnątrz ograniczaj mówienie do minimum, nie mów głośno, nie krzycz.
• Unikaj mówienia w czasie szumu. Mów, gdy w klasie jest cicho.
• Unikaj krzyku, mów bez nadmiernego obciążania narządu głosowego.
• Dzieci słabiej słyszące posadź w pierwszych ławkach.
• Unikaj monotonnego mówienia, różnicuj wysokość głosu i tempo mówienia.
• Podczas mówienia zachowuj wyprostowaną, swobodną postawę ciała.
•  Spaceruj po klasie aby zapobiec napięciom.
• Po długiej pracy głosem zachowaj milczenie, pozwól zregenerować się narządowi głosowemu.
• Nie wysilaj narządu głosowego w czasie poważnych infekcji i stanów zapalnych krtani.
• Oszczędzaj głos, ale nie używaj szeptu.
• Unikaj nie tylko czynnego, ale i biernego palenia papierosów.

To na razie tyle, albo aż tyle.

Wesołego Alleluja!

 

Prawdziwie wesołych Świąt Wielkiej Nocy! 

Cudownego, niepowtarzalnego  czasu spędzonego w gronie najbliższych oraz radości i wiosennego optymizmu!

Idą, idom, czy może ido?

Przygotowując ostatnio dzieci do konkursu recytatorskiego, „rzucił mi się w uszy” pewien problem. Postanowiłam zwrócić uwagę rodziców, jak również koleżanek nauczycielek na poprawną wymowę samogłosek nosowych ą i ę. Niestety, często nawet na konkursach słyszy się hiperpoprawną (doliterową), a więc błędną wymowę obu głosek. Samogłoski nosowe ę, ą wymawiane są tylko przed spółgłoskami szczelinowymi (s, z, ś, ź, sz, ż, w, f) oraz na końcu wyrazów (np. wąs, wąż, mięso, kąśliwy, idą). W innym sąsiedztwie fonetycznym, mianowicie przed spółgłoskami zwartymi i zwarto- szczelinowymi, rozpadają się na dwie głoski, samogłoskę ustną i spółgłoskę nosową, która pod względem miejsca artykulacji dostosowana jest do następnej spółgłoski.

Najogólniej mówiąc:

• na końcu wyrazów [ę] brzmi jak [e] lub lekko „zanosowane” [ę]. Nie jest to jednak pełna nosowość.
• przed [ł] i [l], [ę] i [ą] wymawiane jest bez nosowości lub z lekką nosowością. Brzmią jak [eł] i [oł] np. [wźął/wźęła]
• z kolei samogłoska ą  znajdująca się na końcu wyrazu (w wygłosie) zachowuje nosowość. Wymowa w tej pozycji om, o np. [śedzom] lub [śedzo] jest niepoprawna.

A dla chcących sprawdzić swoją dykcję rewelacyjne „Wierszyki łamiące języki” Małgorzaty Strzałkowskiej

„KUBUSIOWI”

W grząskich trzcinach i szuwarach

kroczy jamnik w szarawarach,

szarpie kłącza oczeretu

i przytracza do beretu,

ważkom pęki skrzypu wręcza,

traszkom suchych trzcin naręcza,

a gdy zmierzchać się zaczyna

z jaszczurkami sprzeczkę wszczyna,

po czym znika w oczerecie

w szarawarach i berecie....

TRZYNASTEGO, W SZCZEBRZESZYNIE

Trzynastego, w Szczebrzeszynie

chrząszcz się zaczął tarzać w trzcinie.

Wszczęli wrzask Szczebrzeszynianie:

-  Cóż ma znaczyć to tarzanie?!

Wezwać trzeba by lekarza,

zamiast brzmieć, ten chrząszcz się tarza!

Wszak Szczebrzeszyn z tego słynie,

że w nim zawsze chrząszcz BRZMI w trzcinie!

A chrząszcz odrzekł nie zmieszany:

-  Przyszedł wreszcie czas na zmiany!

Drzewiej chrząszcze w trzcinie brzmiały,

teraz będą się tarzały.

Życzę sukcesów!

Kolejne zabawy i ćwiczenia wspomagające rozwój narządów artykulacyjnych i mowy

Proponuję kolejną porcję zabaw stymulujących rozwój aparatu artykulacyjnego lub/i korygujących. Tym razem kilka ćwiczeń podniebienia miękkiego, szczęki dolnej (żuchwy) oraz wzmacniających pierścień zwierający gardło. Są to ćwiczenia szczególnie przydatne w przypadku, gdy dziecko nosuje. 

Jeśli dziecko nie bardzo chce ćwiczyć „dla samego ćwiczenia” wówczas pretekstem może być obrazek, wierszyk, piosenka, widziane zwierzątko, obejrzana bajka itp.

Wszystkie ćwiczenia podniebienia  miękkiego należy wykonywać przy szeroko otwartych ustach!

·         „gulgotanie”- naśladowanie odgłosów płukanego gardła,
·         „gęganie” naśladowanie odgłosów gęsi,
·         szczekanie „hau- hau”,
·         „chrumkanie” - świnka „chrum- chrum”,
·         ziewanie przy nisko opuszczonej szczęce,
·         wdechy przez nos i wydechy przez usta,
·         wdychanie powietrza przez usta przy zakrytym nosie,
·         wdychanie powietrza przez nos przy zamkniętych ustach,

Ćwiczenia żuchwy:

·         żucie "na sucho" lub czegokolwiek, np. skórki chleba, marchewki itp.,
·         opuszczanie i podnoszenie szczęki dolnej,
·         przesuwanie szczęki dolnej na boki (w prawo i lewo),
·         wysuwanie szczęki dolnej do przodu i cofanie jej.

Ćwiczenia wzmacniające pierścień zwierający gardło:

·         dmuchanie przy zakrytym nosie,
·         kaczka „kwa- kwa” (na szerokim uśmiechu),
·         chrapanie (przez sen),
·         ziewanie,
·         masaż podbródka,
·         opadanie żuchwy i szybkie jej unoszenie,
·         kasłanie przy wysuniętym języku- „kłaczek":),
·         połykanie picia przy zatkanym nosie.